Na nadmorskoj visini od 653 metra, na uzvišenju koje nosi naziv Gradina, u zapadnom delu Srbije nalazi se crkva Svetog Ilije. Omanja Svetinja se nalazi na potezu između ariljskih sela Dobrače i Prilike.
Nije poznato kada je izgrađena, ali jeste poznato da je u prvim decenijama 19. veka poslednji put obnovljena. Pre toga je nekoliko puta uništavana od strane turskih okupatora, ali je uvek obnavljana.
Postoji pretpostavka o tome da je na mestu današnje crkve Svetog Ilije na Gradini postojala rimska kula stražara ili kuća iz perioda rimske vladavine tim područjem. Što se samog naziva lokaliteta tiče, on ukazuje na mesto na kome je nekada postojalo utvrđenje.
Crkva Svetog Ilije na Gradini
Obično, kada se pominje termin gradina, time je označavan prostor na kome se nekada nalazilo neko utvrđenje. Pretpostavka je da je na uzvišenju na kome je kasnije izgrađena i crkva Svetog Ilije postojalo jedno takvo utvrđenje, ali nije pouzdano utvrđeno iz kog perioda ono datira. Najzastupljenija je teorija da je u pitanju utvrđenje iz perioda rimske vladavine.
Sama crkva nalazi se na nadmorskoj visini većoj od šest stotina metara, odakle puca pogled prema okolini.
Ono što posebno privlači pažnju posetilaca jeste sama crkva Svetog Ilije na Gradini, koja podseća na neku jednostavniju, manju kuću.
Udaljena je tek nešto manje od deset kilometara od Arilja. U njenoj blizini su sela Prilike i Dobrača.
Postoje izvori koji je prepoznaju pod drugačijim nazivima i to Bela crkva i Hajdučka crkva. Takođe, određeni istraživači smatraju da je podignuta na mestu na kome se tokom rimske vladavine nalazila ili kuća ili kula stražara u okviru nekadašnjeg antičkog utvrđenja.
Tokom godine crkva Svetog Ilije na Gradini nije otvorena za posete, osim za tri praznika. Zapravo se služba održava tri puta u toku godine, kada je i Svetinja otvorena za posete. Osim na praznik posvećen Svetom Iliji, u narodu poznat kao Ilindan, služba se održava i za Bele poklade i za dan kada se praznuje Usekovanje glave Svetog Jovana Preteče i Krstitelja.
Zanimljivo je pomenuti da se na samom vrhu Gradina nalazi i metalni krst. Crkva Svetog Ilije na Gradini, čije su dimenije oko tri puta pet metara smatra se jednom od najmanjih Svetinja u tom delu naše zemlje.
Crkva na Gradini
Nekoliko je narodnih predanja i verovanja vezano za ovu Svetinju. Prema jednom od njih, razlog zbog koga je ova Svetinja na samom vrhu uzvišenja vezuje se za jedan, posve neobičan događaj. Današnja crkva Svetog Ilije na Gradini zapravo je prvobitno bila podignuta u selu Prilike. Kada su truski vojnici želeli da je unište, Gospod ju je preneo na Gradinu, kako bi je spasao, navodi narodno predanje.
Prema drugom narodnom predanju, srpski živalj je dobio pomoć Gospodnju da ovu Svetinju prenese baš na uzvišenje na kome se i danas nalazi, iako nije poznato odakle da je prenese.
Još je jedno narodno verovanje vezano za ovu omanju crkvu. Naime, ako bi neko krenuo da je poseti i pokušao da obiđe tri puta oko nje, sva je prilika da bi u tome uspeo, ako nije grešan. Prema tom verovanju, oni koji su grešni, jednostavno bi bali u ponor. Međutim, događalo se da čak i grešnici u tome uspeju, što je uglavnom bilo tumačeno kao oprost onoga što su zgrešili.
