Zahvaljujući Rastku Nemanjiću, potonjem Svetom Savi, Srpska pravoslavna crkva (SPC) je postala samostalna ili autokefalna. Prvo sedište srpske arhiepiskopije bilo je u manastiru, koji je kao svoju zadužbinu podigao Savin brat, prvi krunisani kralj iz dinastije Nemanjića.
Danas je SPC pod okriljem Vaseljenske patrijaršije. Po redosledu se nalazi na šestom mestu među Crkvama, koje toj patrijaršiji pripadaju.
Da bi se bolje razumelo koliko je stara Srpska pravoslavna crkva, moraju se sagledati istorijske okolnosti koje su bile prisutne pre čak više od osam vekova. U vreme kada je živeo i stvarao Sava Nemanjić.
Srpska pravoslavna crkva istorija – ukratko
Iako su Srbi na ovim prostorima i pre ispovedali pravoslavlje, tek je Sveti Sava uspeo da izdejstvuje autokefalnost SPC. Zbilo se to 1219. godine, kada je najpre proglašena Žička arhiepiskopija.
Nakon toga, nastaje Pećka arhiepiskopija.
Nešto duže od jednog veka je bilo potrebno da arhiepiskopija bude uzdignuta na stepen patrijaršije. Zbilo se to 1346. godine i tako je bilo sve do 1766. godine. Budući da su Osmanlije u tom periodu vladale ovim područjem, to su oni i zaslužni za ukidanje Pećke patrijaršije 1766. godine.
Kada je zvanično donet Hatišerif 1830. godine, u tada vazalnoj Srbiji, koja je bila kneževina, zvanično je priznata ne samo sloboda vere, nego i pravo hijerarhije, za stepen više.
Samo godinu dana kasnije Srpska pravoslavna crkva ponovo stiče autonomiju i tada nastaje Beogradska mitropolija.
Autokefalnost SPC
Stečena u prvim decenijama 13. veka, zaslugom Svetog Save, autokefalnost SPC obnovljena je zvanično tek 1879. godine.
Srpska pravoslavna crkva kakvom je danas poznajemo obnovljena je 1920. godine, kojom prilikom su ujedinjene:
- Beogradska mitropolija
- Karlovačka mitropolija
- Cetinjska mitropolija
- Bukovinsko-dalmatinska mitrpolija
- Pravoslavna crkva u Bosni i Hercegovini
Sve to je i potvrđeno 1922. godine, zvaničnom odlukom Svetog sinoda Vaseljenske patrijaršije.
Prvo sedište srpske arhiepiskopije
Iako je po povratku sa Hilandara, a nakon upokojenja njegovg oca, Stefana Nemanje, Sava Nemanjić došao najpre u manastir Studenicu, prvo sedište srpske arhiespiskopije nije bilo u tom srednjevekovnm manastiru.
I ne samo da je u manastiru Žiča bilo sedište prve srpske arhepiskopije, nego je zadužbina Savinog brata, srpskog kralja Stefana Prvovenčanog bila određena kao ona, u kojoj će biti krunisani budući srpski vladari.
Zato što se vrata, nakon završetka krunidbenih svečanosti zatvaraju zauvek, zaziđivanjem, to je ovaj manastir poznat i kao sedmovrata Žiča.
Kadkakozasto.com / B.A. / „Wikipedia“
