Po čemu je poznat manastir Svetog Romana?

Selo Đunis, koje teritorijalno pripada Kruševcu, prestonici nekadašnje Srbije, verovatno ne bi bilo toliko poznato danas da se u njemu ne nalazi manastir Svetog Romana. Djunis je upravo po toj Svetinji danas nadaleko poznat, ali i po manastiru koji je posvećen Pokrovu Presvete Bogorodice.

Pored toga što se smatra jednim od najstarijih u našoj zemlji, manastir Svetog Romana je specifičan i po tome što datira iz prednemanjićkog doba. Prvi put se u pisanim dokumentima pominje 1011. godine i to u hrisovulji koju je izdao car Vasilije Drugi.

Što se zvaničnog pominjanja ove Svetinje tiče, a pod današnjim nazivom, ono je prvi put zabeleženo pred sam kraj 15. veka.

Manastir Svetog Romana Đunis

U vreme kada je zemljom vladao knez Lazar Hrebeljanović, mnogi monasi koji su prethodno boravili na Sinaju, odnosno Sinajskoj gori, došli su u našu zemlju. Podsećanja radi, Sinajska gora, koja se nalazi u Egiptu, i to na Sinajskom poluostrvu, mesto je na kome se prema Svetim knjigama Mojsije susreo sa Bogom. Upravo na tom mestu je i primio Deset božijih zapovesti.

Jedan od monaha koji je tada pristigao u Srbiju, bio je i Roman. Danas je kanonizovan, a praznik Svetog Romana Đuniškog Čudotvorca obeležava se svake godine 29. avgusta. Smatra se zaslužnim za osnivanje ove Svetinje, čija glavna crkva je posvećena prazniku Blagovesti Presvete Bogorodice.

Postoji, međutim i drugo mišljenje o tome ko je bio Sveti Roman? Kako je navedeno na sajtu „Eparhijaniska“, postoji i mišljenje da je on zapravo bio učenik Svetog Klimenta Ohridskog. Prema tom mišljenju, u vreme kada je Sveti Roman došao u Srbiju, došli su, pored ostalih i Jovan Rilski i Prohor Pčinjski. Razlog za njihov dolazak bio je propovedanje hrišćanstva i širenje slovenskog jezika.

Prvi put je manastir Svetog Romana obnovljen u toku vladavine kneza Lazara, 1377. godine. Poznato je iz hilandarskih zapisa da su u to doba brojni monasi obitavali u ovoj Svetinji i da su brinuli o osobama koje su obolele duševno.

Uzevši u obzir da je poznato da su pripadnici konjičke brigade kneza Lazara boravili upravo u ovoj Svetinji, to se u određenom istorijskom periodu on pominje i pod nazivom Konjice.

Iako je u toku turske vldavine nekoliko puta oštećen, do temelja je manastir Svetog Romana srušen u prvim decenijama 18. veka, u periodu kada je vođen Austrijsko-turski rat.

Krajem tog veka je nad moštima Svetog Romana čudesno isceljen izvesni Đorđe Pila. U znak zahvalnosti Svetitelju, on 1795. godine obnavlja manastir Svetog Romana.

Kako doći do manastira Svetog Romana?

Do manastira Svetog Romana se iz pravca Beograda stiže vrlo jednostavno i to međunarodnim putem E75.

Nakon nešto manje od dva sata vožnje, potrebno je isključiti se kod mesta Ražanj. Odatle je potrebno tek oko deset minuta vožnje do manastira.

Manastir Svetog Romana čuda i zanimljivosti

Mnogo toga zanimljivog vezano je za manastir Svetog Romana. Čuda koja se dešavaju nad moštima Svetog Romana, koje se tu nalaze, česta su.

Smatra se da je lik grofa Vronskog u svom čuvenom delu Ana Karenjina, Lav Nikojaveć Tolstoj stvorio prema pukovniku Rajevskom. Ono po čemu je Nikolaj Nikolajevič Rajevski značajan za manastir Svetog Romana jeste da je bio upravo tu sahranjen. Kasnije je njegovo telo preneto najpre u Beograd, a potom i u Rusiju. Stradao je tokom Bitke za Adrovac, 1876. godine, tokom Srpsko-turskog rata, u kome se kao dobrovoljac borio na srpskoj strani. U Gornjem Adrovcu je njegova porodica podigla crkvu i posvetila je Svetoj Trojici. Narod tog kraja naziva je i Ruska crkva i Šarena crkva, ali i Crkva ljubavi i funkcioniše kao metoh manastira Sveti Roman. Danas u porti manastira Sveti Roman postoji i spomenik posvećen pukovniku Rajevskom. Na njemu je na tri jezika i to srpskom i ruskom, te engleskom, ispisano sledeće:

Grobnica u kojoj počivaju mošti Svetog Romana oslikana je u novijoj istoriji i to 1938. godine. Za to je zaslužan Nemanja Brkić iz Beograda, po zvanju akademski slikar.

Kameni zvonik visok 12 metara izgrađen je 1852. godine. Jedno od tri zvona koja se tu nalaze je manastiru darovao srpski knjaz Miloš Obrenović.

Iako se nad moštima Svetog Romana neretko događaju isceljenja, kada je u pitanju manastir Svetog Romana čuda nisu samo to. Mesto na kome stoji, danas ispražnjena granata, koja je 1877. godine ispaljena u pravcu manastira, smatra se pravim čudom, jer tada nije eksplodirala.

U ovoj Svetinji je u toku Velikog rata funkcionisao i svojevrstan centar u kome su zbrinjavana ratna siročad.

Iako je najpre funkcionisao kao muški manastir, 1960. godine manastir Svetog Romana postaje ženski, da bi počev od 2012. godine ponovo postao muški.