Na jugozapadu naše zemlje, na području koje je poznato pod nazivom Starovlaško-raška visija, nalazi se lokacija koja je zbog prirodnih karakteristika pod zaštitom. Specijalni rezervat prirode Uvac je okarakterisan kao prirodno dobro od izuzetnog značaja i svrstan je u prvu kategoriju zaštite.
Ukupna površina ovog specijalnog rezervata prirode nešto je veća od 7.540 hektara. Teritorijalno pripada opštinama Sjenica i Nova Varoš.
Takozvani uklješteni meandri reke Uvac i beloglavi sup koji tu obitava, čine Uvac prepoznatljivim.
Zbog čega se neki prirodni prostor zaštićuje?
Bilo zbog prirodnih ili kulturnih, ali i ekoloških vrednosti se odlukom nadležnih institucija određeno područje stavlja pod zaštitu.
Prirodno dobro ili, kako se drugačije naziva, zaštićeno područje, zapravo je neki predeo, koji je karakterističan ili po biljnom i životinjskom svetu ili u geološkom, odnosno geomorfološkom, te ekološkom ili kulturnom smislu.
Nekoliko je kategorija zaštite, pa se na osnovu odlika zaštićena područja dele na:
- parkove prirode
- rezervate prirode
- memorijalne prirodne spomenike
- rezervate biosfere
- nacionalne parkove
- spomenike prirode
- predele izuzetnih odlika
- zaštićena staništa
Konkretno, na području Srbije je za sada pet nacionalnih parkova. Nešto više je predela izuzetnih odlika, dok je rezervata prirode u našoj zemlji trenutno 74. Najviše je spomenika prirode, kojih je nešto više od 250 u ovom trenutku.
Specijalni rezervat prirode Uvac
Ukupno pet planina okružuje područje na kome se nalazi Specijalni rezervat prirode Uvac. Osim Javora i Zlatara, tu su i planine Čemernica, Jadovnik i Murtenica.
Reka Uvac predstavlja srce ovog specijalnog rezervata prirode. Kanjon reke Uvac jedan je od najlepših i najneobičnijih u našoj zemlji.
Iako na području ovog rezervata obitava oko 130 vrsta ptica, jedna od njih je naznačajnija. Latinskog naziva Gyps fulvus, beloglavi sup je zaštitni znak Uvca. Sa rasponom krila od čak oko tri metra, ovaj lešinar se smatra odličnim letačem. Takođe, obavlja i vrlo korisnu ulogu u prirodi, budući da se hrani uginulim životinjama. Tako se na prirodan način obavlja reciklaža u prirodi, jer se zahvaljujući tome u velikoj meri može i sprečiti eventualno širenje zaraza.
U periodu koju je usledio nakon završetka Drugog svetskog rata, beloglavi sup u Srbiji je podrazumevao prisustvo samo desetak jedinki, pa je postojala bojazan od izumiranja ove vrste lešinara. Međutim, danas je Specijalni rezervat prirode Uvac dom za oko 450 do pet stotina beloglavih supova.
Zbog čega je zaštićen Uvac?
Reka Uvac, koja čini srž ovog specijalnog rezervata prirode tvori klisuru, koja je u najmanju ruku fascinantna. Upravo deo te klisure je počev od 1971. godine zaštićen. Tačnije, u pitanju je lokacija nazvana Pavlovića Brod, koja zauzima površinu od 267 hektara, navodi „Zlatarinfo“. Koju deceniju kasnije, proširuje se područje koje je pod zaštitom, da bi se Specijalni rezervat prirode Uvac danas prostirao na području od 7.543 hektara, počev od 2006. godine.
Osim zbog geomorfoloških karakteristika, to područje je pod zaštitom i zbog beloglavih supova, budući da oni tu obitavaju, a da se smatraju ugroženom vrstom. Ne treba zaboraviti ni speleološke karakteristike, oličene u dvema pećinama i jednoj jami, koje su povezane i čiji kanali su dugi preko šest kilometara. Tačnije, 6.185 metara.
Fond za zaštitu ptica grabljivica „Beloglavi sup“, čije se sedište nalazi u Novoj Varoši zaduženo je za brigu o ovom specijalnom rezervatu prirode.
