Ako postoji ličnost u srpskoj istoriji i narodnom predanju oko koje se više polemiše ko je on zapravo bio, onda je to, sasvim sigurno Zmaj Ognjeni Vuk.
Negde se može pročitati da je to bio despot Vuk. Negde da je bio Vuk Grgurević ili Vuk Branković Grgurević, a negde i despot Zmaj Ognjeni Vuk. Kako god, u pitanju je ličnost koju istorija pamti po jednom, a narodno predanje i narodne pesme po drugom imenu.
Brankovići
Tokom srednjeg veka u tadašnjoj Srbiji živele su mnoge vlastelinske porodice. Jedna od njih bili su i Brankovići. Verovatno najpoznatija ličnost iz te porodice je srpski despot Đurađ Branković, koji je stolovao u Smederevu.
Mnogima je poznat i Zmaj Ognjeni Vuk ili Vuk Branković Grgurević, ali ne onaj Vuk Branković koga su mnogi istorijski izvori čija je tema bila Boj na Kosovu slobodno okarakterisali kao “izdajnika”. Zapravo je reč o tome da je Kosovski boj Vuk Branković preživeo, pa je to i bio razlog da pomenuti pojam bude vezan za njega. Iako, istini za volju, posmatranjem istorijskih prilika nakon što je Kosovska bitka završena jasno može da se uvidi da on to zapravo uopšte nije bio.
Smatra se da je čovek po imenu Mladen bio osnivač ove srpske vlastelinske porodice, koji je u vreme vladavine Stefana Dečanskog imao vojvodsku titulu.
Zanimljivo je pomenuti da je izdanak te loze, Vuk Branković bio i suprug ćerke srpskog kneza Lazara i kneginje Milice, čije je ime bilo Mara. Grgur, Đurađ i Lazar Branković bili su njihovi sinovi.
Jedan od Đurađevih sinova je i značajan za odgovor na pitanje ko je bio Zmaj Ognjeni Vuk? Grgur, zajedno sa bratom Stefanom, a po naredbi tadašnjeg sultana Murata Drugog, biva oslepljen. Zbilo se to 1441. godine, a osam godina docnije je Grgur preminuo na Svetoj Goru, u srpskom manastiru Hulandar, u kome je prethodnih godina bio monah.
Međutim, Grgur je pre toga imao i vanbračnu vezu, iz koje je rođen Vuk Grgurević ili Zmaj Ognjeni Vuk, ali i despot Vuk Branković Grgurević.
Zmaj Ognjeni Vuk
Mnogo toga se ne zna o ovoj istorijskoj ličnosti, iako je u srpsku narodnu tradiciju ušao kao Zmaj Ognjeni Vuk. Doduše, u pojedinim narodnim pesmama se pominje i kao despo Vuk, ali i kao Vuk Grgurević.
Pretpostavka je da je oko 1439. godine rođen i nije poznato ništa o njegovom detinjstvu. Ipak, postoje podaci o tome da je do 1457. godine živeo u prestonici tadašnje srpske despotovine, gradu Smederevu. Zna se i da je u jednom istorijskom trenutku bio u sukobu sa kraljem Matijom Korvinom, te da je kasnije želeo i da osvoji Smederevo i uzme despostku titulu. Najverovatnije mu je to pošlo za rukom u kasnijem periodu.
Bio je u službi Osmanlija i to do 1464. godine, da bi kasnije prešao na stranu Ugarske i kralja Matije Korvina. U svoje vreme, smatran je hrabrim i odanim ratnikom, dok je ujedno važio i za čoveka od ugleda, koji je bio dobrostojeći za ono vreme.
Zanimljivo je pomenuti i da je, uprkos prethodnom sukobu, Vuk Branković Grgurević bio vrlo cenjen na dvoru kralja Matije Korvina, pa se u latinskim izvorima iz tog perioda relativno često i pominje njegovo ime. Zbog svega toga je bio bogato darovan posedima.
Despot Zmaj Ognjeni Vuk
Nakon što je stekao despotsku titulu, što se zbilo 1471. godine, despot Zmaj Ognjeni Vuk je značajno proširio posede. Primarno su u pitanju bila imanja, koja se nalaze na tlu današnje Vojvodine. Osim Kupinova i Berkasova, njegovi posedi su bili i u Slankamenu, zatim Bijela Stijena u Slavoniji, pa Despotov Brod, to jest Slavonski Brod i tvrđava Vukovac.
Ćerka kneza Žigmunda, čije je ime bilo Barbara Frankopan, bila je udata za despota Vuka. Iz tog braka nisu imali dece. Nakon što je Zmaj Ognjeni Vuk preminuo, njegova supruga se preudala. Tom prilikom je kao miraz u brak sa Franjom Berislavićem, Barbara unela i posede koje joj je ostavio preminuli suprug u nasleđe.
Značajn trag je ovaj hrabri srpski junak ostavio i tokom bitaka kod Šapca i Smedreva. Učestvovao je i u Boju kod Kenjermeza 1479. godine, kao i godinu dana kasnije u pohodu na Sarajevo.
Dana 16. aprila 1485. godine, po završetku borbe na Uni je Zmaj Ognjeni Vuk preminuo.
Zmaj Ognjeni Vuk zanimljivosti
- Postoji legenda koja navodi da je upravo Vuk Grgurević zaslužan za gradnju crkve koja je posvećena Svetom Nikoli i nalazi se u Slankamenu.
- Manastir Grgeteg nalazi se na Fruškoj Gori. Po narodnoj legend, tu Svetinju izgradio je upravo Zmaj Ognjeni Vuk.
- Oko 50 hiljada ljudi koji su živeli 1481. godine u okolini Kruševca je nakon bitke ovaj srpski junak poveo i naselio ih na područje u okolinu Temišvara.
- Iako je ratovao na suprotnoj strani, upravo je despot Zmaj Ognjeni Vuk, odnosno Vuk Grgurević ili jednostavno despot Vuk bio taj koji je bio svojevrstan medijator za to vreme, a u toku pregovora koji su vodile ugarska i turska strana, odnosno kralj Matija Korvin i turski sultan Bajazit Drugi.
- Nadimak Zmaj Ognjeni Vuk, koji mu je nadenuo narodni pevač i kako je ostao upamćen u narodnoj tradiciji, zapravo nema veze sa srednjevekovnim viteškim redom, poznatim kao Red Zmaja. Pretpostavka je da je razlog za taj nadimak njegova surovost koju je iskazivao u borbi, zajedno sa ratnicima koje je predvodio.
- U istorijskim izvorima se ne pominje kao Zmaj Ognjeni Vuk, već kao despot Vuk ili kao Vuk Grgurević.
